Tiếng Việt :  Diễn Đàn Viện Việt Học
Diễn đàn thảo luận về mọi đề tài liên quan đến tiếng Việt, nguồn gốc tiếng Việt, v.v ... 
Goto Thread: PreviousNext
Goto: Forum ListMessage ListNew TopicSearch
Có cần thiết phải học đánh vần khi dạy tiếng Việt không?
Posted by: Trần Tư Bình (IP Logged)
Date: November 24, 2011 12:04AM
Bài tham luận
(Tham gia Hội Nghị Quốc Tế Về Tiếng Việt: Lịch Sử Và Việc Giảng Dạy Tại Các Trường Việt Ngữ, Trường Trung Học Và Đại Học Tại Hải Ngoại

Thứ Bảy 9 và Chủ nhật 10 tháng Bảy năm 2011 từ 10:00 AM – 4:00 PM

Thứ Bảy 16 và Chủ nhật 17 tháng Bảy năm 2011 từ 10:00 AM – 4:00 PM
[www.viethoc.com] )


1. Đề tài: CÓ CẦN THIẾT PHẢI HỌC ĐÁNH VẦN KHI DẠY TIẾNG VIỆT KHÔNG?

Tác giả: Trần Tư Bình


------------------------

2.Tóm lược:

Khi học tiếng Anh, tiếng Pháp …, học sinh người bản xứ cũng như người nước ngoài không học đánh vần nên bài tham luận thử nêu một câu hỏi là: Từ nay về sau, khi dạy tiếng Việt, thật sự có cần thiết phải dạy đánh vần, như cách lâu nay vẫn dạy, cho học sinh mẫu giáo không?
Bài tham luận đưa ra các lí do đặt câu hỏi trên và đưa ra quan điểm của tác giả về vấn đề nêu ra.

------------------------

3. Bài tham luận:

Kính thưa quý vị,

Bài tham luận này xin được gởi đến quý vị và độc giả một câu hỏi mà chúng tôi thắc mắc từ lâu. Câu hỏi là: Từ nay về sau, khi dạy tiếng Việt, thật sự có cần thiết phải dạy đánh vần, như cách lâu nay vẫn dạy, cho học sinh mẫu giáo không?

Trước khi trình bày quan điểm riêng về câu hỏi này, tôi xin nêu ra 2 lý do khiến chúng tôi đặt vấn đề trên:

- Lí do thứ nhất là từ vài chục năm gần đây, khi học tiếng Anh, tiếng Pháp …, học sinh bản xứ lớp mẫu giáo, kể cả người mới bắt đầu học hai ngôn ngữ này, đều không học đánh vần. Người mới bắt đầu học tiếng Anh, tiếng Pháp chỉ học cách đọc cho đúng tên các chữ cái A, B, C,… và rồi học phát âm cho đúng nguyên con chữ. Vậy thì tại sao khi dạy tiếng Việt ta vẫn tiếp tục dạy đánh vần?

- Lí do thứ hai là nhân đọc được một bài viết “I Tờ, Tờ i Ti. Le a La, Me er Mer, La Mer”của Tiến sĩ Nguyễn Vĩnh-Tráng, trên trang mạng Việt Thức (www.vietthuc.org > Biên khảo Văn Học > I Tờ, Tờ i Ti. Le a La, Me er Mer, La Mer) cho thấy ở Pháp vào các thế kỷ 17, 18,… người Pháp đã học đánh vần tiếng Pháp, (vd: Le a La, Me e Mer, La Mer). Vậy thì vì sao hiện nay phương pháp đánh vần này không còn áp dụng nữa cho người bắt đầu học tiếng Pháp?

Để tiện tham khảo, tôi xin trích đăng vài đoạn trong bài viết trên. TS. Nguyễn Vĩnh-Tráng viết như sau:

“… Lớn lên tôi được biết, cách dạy đánh vần chữ Quốc ngữ trong Hội Truyền bá Chữ Quốc ngữ là do Giáo sư Hoàng Xuân Hãn đặt ra. Cách dạy rất hay, độc đáo, giản dị, đạt hiệu quả rất nhanh, với cách gọi các vần B, C, D, Đ… bằng Bờ, Cờ, Dờ, Đờ…; và NG, PH, TH, TR là Ngờ, Phờ, Thờ, Trờ… Ta có Bờ A Ba dễ dàng hơn Bê A Ba, hay Thờ Ơ Thơ thay cho Tê Hát Ơ Thơ khó khăn nhiều, nhất là cho những người lớn tuổi muốn học chữ Quốc ngữ…
… Từ đó ta có danh xưng “I Tờ” cho cách mới, học chữ Quốc ngữ, mà chỉ “ba buổi, đã ghép thành nhiều tiếng với I, T, O, Ô, Ơ”…

… Có một chuyện vui, vào năm 1964, trong dịp lễ Phục Sinh tôi được một anh bạn Pháp học cùng lớp dẫn xuống thăm gia đình anh, ở Estaque, một biên quận của thành phố Marseille (Pháp). Nhà anh rất đẹp, nằm ngoài thành phố, nhìn ra biển Địa Trung Hải xanh biếc, mát mẻ, dưới nắng ấm. Thật là một địa điểm thần tiên hiếm có. Khi vào tới cổng, tôi “ồ” lên một tiếng khen ngợi, thì ông cụ thân sinh của anh bạn mới nói: “Oui! Le a La, Me er Mer, La Mer!“. Tôi sửng sốt ngạc nhiên vô cùng và hỏi lại: “Sao? Ông nói Lơ a La, Mơ er Mer, La Mer à?”, và ông cụ trả lời: “Thế thì sao? Ở đây người ta nói như vậy cả”, làm tôi ngạc nhiên thêm, nhưng tôi chưa kịp hỏi thêm chi tiết, thì anh bạn đã kéo đi cho xem nhà, xem vườn và cùng nói đến những đề tài khác. Tuy nhiên tôi không quên chuyện “Lơ a La, Mơ er Mer, La Mer” đó.

Trên đường cùng anh bạn về lại trường, tôi có hỏi anh là ở Marseille, người ta gọi các chữ B, C, D… bằng Bơ, Xơ, Đơ…, và người ta đánh vần là Bơ a Ba, Tơ ô (eau) Tô, Batô (Bateau) à? thì anh bạn nói không có. Anh nói chữ B thì đọc là Bê/Bé, chữ C thì đọc là Xê/Cé và đánh vần chữ Bal thì Bê a enlơ (Bé a elle), Bal. Tôi mới nói là khi ở nhà anh, tôi có nghe ông cụ anh nói “Le a La, Me er Mer, La Mer”, thì anh ta cười và nói là người dân quê ở miền Nam hay giễu cợt để cười cho vui, chứ đâu có chuyện đó. Người ta gọi các chữ B, C, D… bằng Bê/Bé, Xê/Cé, Đê/Dé… cả, và đánh vần thì như chữ Bal vừa rồi thôi.
Và tôi cũng đinh ninh như vậy, vì cho rằng những âm Bờ, Cờ, Dờ, Đờ… để chỉ các chữ B, C, D, Đ… chỉ có ở Việt Nam trong thời kỳ thành lập Hội Truyền bá Chữ Quốc ngữ và Phong trào Bình dân Học vụ mà thôi.
Thế rồi, về hưu, mấy chữ “Le a La, Me er Mer, La Mer” lại ám ảnh tôi. Tôi nghĩ chắc cũng phải có “đầu dây mối nhợ” gì, chứ không lẽ tự nhiên lại có “Lơ/Le, Mơ/Me”, mặc dù cũng chỉ là câu nói đùa truyền khẩu ở nông thôn. Rảnh rỗi, tôi lại lên mạng Internet tìm kiếm những thứ tiếng xưa của người miền Nam nước Pháp như Langue d’oc, Auvergnat, Provençal, cùng những biến thể của tiếng Occitan, như Nissart, Gavot. Thậm chí, tôi tìm đến cả tiếng Monégasque, Catalan…, nhưng các thứ tiếng đó đều gọi các chữ cái B, C, D…, bằng Bê/Bé, Xê/Cé, Đê/Dé…, hay có trại đi đôi chút, chứ không gọi bằng Bơ/Be, Xơ/Ce, Đơ/De…

Tôi lại tìm ngay cả tiếng Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha, Ý Đại Lợi…, tuy tôi không biết các thứ tiếng đó, nhưng cũng chỉ thấy và nghe các âm, Bê, Xê, Đê… hay Bi, Tchi, Đi…, để đọc các chữ B, C, D…
Tôi còn đi xa hơn nữa, là tìm trong những tiếng Ba Lan, tiếng Nga, vì cũng may mắn là ông hàng xóm của tôi, người gốc Ba Lan, có biết đôi chút tiếng Nga, mà cũng không tìm thấy các âm Bơ, Xơ, Đơ… cho các chữ B, C, D…

Rồi một hôm, trong việc đi tìm các âm của các chữ cái trên mạng – mạng Internet thật thần tình – tình cờ tôi tìm được cuốn Observations sur l’orthographe française: suivies d’un exposé historique des Opinions et Systèmes sur ce sujet depuis 1527 jusqu’à nos jours. (Ambroise Firmin Didot. Typographie de Ambroise Firmin Didot, Paris, 1867) – OOF. Trong cuốn đó, ở trang 9, có câu:
“Profitant un peu tard des réflexions de Messieurs de Port-Royal (Arnaud et Lancelot), qui, dans leur Grammaire, avaient condamné avec raison l’ancienne et vicieuse épellation:
bé, cé, dé, é, effe, gé, ache, ji, elle, emme, enne, erre, esse, vé, ixe, zedde,
l’Académie, après l’avoir suivie pour les premières lettres dans sa quatrième édition, s’est ensuite ravisée et l’indique ainsi:
fe, ge, he, le, me, ne, re, se, ve, xe, ze.”

(Hàn lâm Viện, dù hơi chậm, ban đầu đã theo sự phân tích trong cuốn Ngữ pháp của các ông ở Trường Port-Royal (Arnaud và Lancelot), mà họ đã hợp lý chỉ trích cách đánh vần kỳ quặc và xưa cũ các chữ:
bé, cé, dé, é, effe, gé, ache, ji, elle, emme, enne, erre, esse, vé, ixe, zedde,
để lấy những chữ đầu cho lần ấn bản lần thứ tư cuốn Tự điển, đã đổi ý và chỉ định như sau:
fe, ge, he, le, me, ne, re, se, ve, xe, ze).
Tôi mừng hết sức và tôi lại tìm thêm cuốn Grammaire Générale et raisonnée de Port-Royal. (Arnaud et Lancelot. Seconde Edition. Bossange et Masson, Paris, 1810) – GRPR. Và trong các trang 264-265, có:
“Or, ce qui rend maintenant cela plus difficile, est que chaque lettre ayant son nom, on la prononce seul autrement qu’en l’assemblant avec d’autres. Par exemple, si l’on fait assembler fry, à un enfant, on lui fait prononcer ef, er, y grec; ce qui le brouille infailliblement, lorsqu’il veut ensuite joindre ces trois sons ensemble, pour en faire le son de la syllabe fry.”
(Thế mà, chuyện khó là mỗi một chữ cái đều có tên của chúng, người ta đọc tên của chữ cái trong khi ráp chữ cái đó với những chữ cái khác. Ví dụ, nếu muốn một em bé ghép chữ fry, thì nói em đọc ef, er, y grec; thì chắc chắn sẽ làm rối em, khi em muốn ghép lại cả 3 âm, để có âm của âm tiết fry.)
“Par exemple, qu’on donnât pour nom à b, ce qu’on prononce dans la dernière syllabe de tombe; à d celui de la dernière syllabe de ronde; et ainsi des autres qui n’ont qu’un seul son.”
(Thí dụ như, gọi tên chữ b theo cách đọc âm tiết cuối của chữ tombe (âm bơ/be), chữ d theo âm tiết cuối của chữ ronde (âm đơ/de), và, như thế, cho những chữ khác, khi chúng chỉ có một âm). (Nghĩa là âm của chữ B là Bơ/Be, âm của chữ D là Đơ/De.)

Như thế, những đoạn trích trong hai cuốn sách OOF và GRPR nói trên, cho ta rõ ràng là theo Arnaud và Lanceleot, trong cuốn Ngữ pháp của họ, thì không nên đọc các chữ cái B, C, D… theo tên xưa của chúng là Bê/Bé, Xê/Cé, Đê/Dé…, mà phải đọc theo Bơ/Be, Xơ/Ce, Đơ/De…, và cách đánh vần thì thay cho Bê/Bé a Ba, ta phải nói Bơ/Be a Ba…, để người học đánh vần dễ học hơn.
Vì cách đánh vần theo Arnaud và Lancelot đã được giảng dạy trong một thời kỳ – khoảng năm 1640 – tại một địa điểm – trường Port-Royal – nên, tuy không chính thức, nhưng đã truyền miệng lại cho đời sau, nhất là ở nông thôn, nơi không có những giáo trình chính thức. Rồi từ đời này sang đời khác, những tập quán đó lại bị phai mờ bởi sự đại chúng hóa nền giáo dục khắp cả nước, và những âm Bơ/Be, Xơ/Ce, Đơ/De… để chỉ các chữ cái B, C, D… đã bị đại chúng quên hẳn đi. Chúng chỉ còn trong một vài chữ, và cũng là để làm chuyện khôi hài, mua vui, như trong nhóm chữ “Le a La, Me er Mer, La Mer” mà ông cụ của anh bạn tôi đọc ra để đùa vui với tôi.
Vậy ở Pháp, vào khoảng năm 1650, và có thể, ở các nước khác, cũng đã có cách đánh vần theo cách gọi các chữ B, C, D… bằng Bơ, Xơ, Đơ…, thay cho Bê, Xê, Đê…, như ở Việt Nam mà Giáo sư Hoàng Xuân Hãn đã gọi các chữ B, C, D, Đ… bằng Bờ, Cờ, Dờ, Đờ …, thay cho Bê, Xê, Dê, Đê…
Arnaud và Lancelot đã giải thắc mắc cho tôi về nhóm chữ “Le a La, Me er Mer, La Mer” mà tôi đã ấm ức, vất vả tìm kiếm từ lâu…
(http://www.vietthuc.org/2010/09/10/i-t%E1%BB%9D-t%E1%BB%9D-i-ti-le-a-la-me-er-mer-la-mer)

Kính thưa quý vị,
Sau khi trình bày ở trên 2 lí do khiến tôi đặt câu hỏi “Có cần thiết phải học đánh vần khi dạy tiếng Việt không?”, nay tôi xin được trình bày quan điểm của tôi cho câu hỏi này như sau:

- Qua bài viết “I Tờ, Tờ i Ti. Le a La, Me er Mer, La Mer” của TS Nguyễn Vĩnh-Tráng, ta thấy ở Pháp vào các thế kỷ 17, 18,… người Pháp đã học đánh vần tiếng Pháp, (vd: Le a La, Me e Mer, La Mer). Vậy thì vì sao hiện nay phương pháp đánh vần này không còn áp dụng nữa cho người bắt đầu học tiếng Pháp? Phải chăng đánh vần chỉ hữu ích khi mà chữ Pháp ở giai đoạn mới bắt đầu ổn định? Phải chăng vào thế kỷ 17, 18, đa số người Pháp ở nông thôn vẫn còn mù chữ, ít có cơ hội tiếp cận sách báo tiếng Pháp, nên những người Pháp lớn tuổi khi bắt đầu học chữ Pháp thì họ hoặc các giáo chức lúc ấy dùng cách đánh vần cho dễ nhớ, vì học xong chắc cũng ít có cơ hội đọc sách báo. Và từ thế kỷ 20 trở đi, cơ hội tiếp cận chữ Pháp qua sách báo, tivi, … được phổ biến rộng rãi cho mọi giới nên việc dạy đánh vần chữ Pháp không còn cần thiết nữa?

- Phải chăng tương tự như vậy, những năm 1945, 1946,… đa số người Việt còn mù chữ, ít có cơ hội tiếp cận sách báo Việt ngữ nên những người Việt lớn tuổi khi bắt đầu học chữ quốc ngữ, thì họ hoặc các giáo chức lúc ấy dùng cách đánh vần, đặt thơ cho dễ nhớ vì học xong chắc cũng ít có cơ hội đọc sách báo?

- Và giả sử các lí do nêu trên là đúng, cùng với việc từ vài năm nay trở lại đây, cơ hội tiếp cận chữ quốc ngữ qua sách báo, tivi, internet,… đã được phổ biến rộng rãi cho mọi giới, vậy thì có nên xét lại việc dạy đánh vần chữ quốc ngữ còn cần thiết nữa hay không? Vì hiện nay, nhiều trẻ em Việt trong nước, lúc còn 3-4 tuổi, đã hằng ngày nghe thấy trên màn hình tivi cách đọc nguyên con chữ, qua các chương trình có tính giáo dục cho thiếu nhi., tương tự như việc các thiếu nhi Anh-Pháp đã tiếp cận hằng ngày cách đọc nguyên con chữ trong tiếng Anh-Pháp từ vài chục năm trước đây. Như khi học tiếng Anh chẳng hạn, ví dụ học chữ “book” (quyển sách), học sinh phát âm nguyên chữ là “book”, chứ thầy cô không dạy đánh vần là “bờ-ook-book”, hoặc đánh vần là “o-o-kờ-ook-bờ-ook-book”. Vì vậy, sau khi đã biết chữ “book” phải phát âm là “book” thì khi học đến chữ “look” (nhìn) chẳng hạn, bộ óc của học sinh tự động biết phát âm là “look” vì học sinh đã học cách phát âm chữ “l” là “lờ”, kết hợp với cách phát âm vần “ook” đã học trong chữ “book”, nên học sinh sẽ đọc được ngay là “look”.

- Điểm đặc biệt chính của tiếng Việt, khi so với nhiều tiếng khác trong hệ thống sử dụng alphabet Latin, là có dùng 5 dấu thanh: Sắc, Huyền, Hỏi, Ngã, Nặng. Vì vậy, thiển nghĩ hiện nay khi dạy tiếng Việt cho trẻ em trong nước, phương pháp đánh vần chỉ nên áp dụng cho những chữ có dấu thanh. Ví dụ: chữ “Cúng”, đánh vần là Cung-sắc-Cúng, chữ “Cùng”, đánh vần là Cung-huyền-Cùng, v.v.…. Còn chữ “Cung” thì ta đọc nguyên con chữ là Cung, không cần đánh vần, vì trước khi học đến chữ “Cung” thì trẻ em đã học cách đọc tên chữ “C” là Cê, phát âm là Cờ và đã học vần “ung” phát âm nguyên vần là Ung (không đánh vần như xưa là: U-ngờ-Ung).

- Riêng với trẻ em Việt ở hải ngoại, dù các em có học tiếng Việt cuối tuần nhưng cơ hội tiếp cận với sách báo, ti vi Việt ngữ rất hạn chế, thì việc dạy đánh vần, nếu cần thiết, cũng chỉ nên thêm một bước. Ví dụ: chữ “Cúng”, đánh vần là Cờ-ung-cung-sắc-Cúng, chữ “Cùng”, đánh vần là Cờ-ung-cung-huyền-Cùng, v.v.…. Còn chữ “Cung” thì ta đọc nên nguyên con chữ là Cung, hoặc đánh vần là Cờ-ung-Cung.

Sau cùng, để bổ sung cho phần trình bày ở trên, tôi xin sao chép lại đây một đoạn của độc giả Half Moon, trên diễn đàn Đặc Trưng cách đây vài năm, về chủ đề “Dạy con đánh vần tiếng Việt”:

“… cho đến nay, có 4 phương pháp dạy đọc Việt ngữ:

- 1/ Phương pháp ghép chữ: là phương pháp cổ điển nhất: ghép các chữ cái lại với nhau, đọc thành tiếng.

Ví dụ: TRƯỜNG – Ghép: “tê e-rờ ư trư ơ trơ en giê trương huyền trường.”
Theo phương pháp này thì học sinh chỉ biết tên của chữ nhưng không phân biệt được sự khác biệt giữa tên và âm của từng chữ cái.

- 2/ Phương pháp ráp vần ngược: ghép chữ để phát âm ra vần, rồi sau đó ráp phụ âm đầu vào, đọc thành tiếng.

Ví dụ: TRƯỜNG – Ghép: “Ư ơ ngờ ương. Trờ ương trương huyền trường.”

Phương pháp này khá tốt, nhất là giúp học sinh phát âm được cụm VẦN của tiếng ấy, nhưng ở hải ngoại, có nhiều học sinh khi nghe ráp vần cách này thì viết là ƯƠNGTR`.

- 3/ Phương pháp ráp vần xuôi: dạy học sinh phát âm được cả cụm VẦN, rồi chỉ việc ráp phụ âm đầu vào để đọc thành tiếng.

Ví dụ: TRƯỜNG. Học sinh đã được dạy cách phát âm cụm vần “ương”, do đó, bất cứ chữ nào có cụm vần này, học sinh nhận diện được và đánh vần như sau: “Trờ ương trương huyền trường”.

Phương pháp này tốt nhất, nhưng buộc những người giảng dạy phải kiên nhẫn dạy học sinh phát âm được cụm VẦN trước khi chính thức ráp vần.

- 4/ Phương pháp tập đọc tự nhiên: Cho học sinh các bài tập đọc với những chữ thông dụng hợp trình độ. Đọc trước cho các em vừa đọc theo vừa nhận mặt chữ. Sau đó cho các em tự đọc buông một mình.

Bốn phương pháp trên được nhà văn Quyên Di dùng để giảng dạy Việt ngữ tại các trường đại học CSUF, CSULB, UCLA.

Để chúng ta chọn ra một phương pháp thích ứng với việc dạy cho các trẻ em VN tại hải ngoại đọc được Việt ngữ một cách nhanh chóng và dễ dàng, Half Moon kính mong tất cả các vị còn quan tâm đến ngữ học Việt Nam góp ý & bàn luận thêm.
( dactrung.net/phorum/tm.aspx?m=157162&mpage=1 )

Tóm lại, quan điểm của chúng tôi là:
- Nên hạn chế việc đánh vần đến mức tối đa, và nên tập học sinh đọc nguyên chữ. Chú trọng quá nhiều vào việc đánh vần nhiều khi cũng cũng làm rối trí các em nhỏ. Ví dụ: nhiều em nhỏ không hiểu vì sao cũng là một chữ “t” mà có khi phát âm là “tê”, khi thì “tờ”, chưa kể khi thấy chữ “tờ”, các em cũng phải đọc là “tờ”.
- Chúng ta, kể cả các học sinh đã biết đọc chữ Việt, khi đọc chữ Việt, bộ óc chúng ta bắt chúng ta đọc nguyên chữ chứ không đọc theo cách đánh vần đã học từ nhỏ. Ví dụ: khi thấy chữ “cùng”, ta đọc ngay là “cùng”, chứ bộ óc không bắt chúng ta phải làm việc là “Cờ-ung-cung-huyền-cùng”. Nói chung, bộ óc các học sinh sẽ tự hiểu ra quy luật đọc và ghép vần một khi được dạy nhiều các bài tập đọc với những chữ thông dụng hợp trình độ.

Kính thưa quý vị,
Việc học đánh vần khi dạy tiếng Việt đã có từ rất lâu, có thể có từ khi chữ Quốc ngữ mới ra đời. Thế nhưng phương pháp dạy cách đánh vần tiếng Việt cho đến nay vẫn còn nhiều tranh luận về nhiều điểm như: thứ tự nào hợp lý khi đánh vần, hoặc cách đọc tên và phát âm các chữ cái, v.v…
Cho đến giờ này, trong nhiệm vụ là Hiệu Trưởng một trường Việt ngữ cuối tuần, tôi vẫn thường nhận được các thắc mắc từ phụ huynh học sinh kể cả từ giáo viên về cách đánh vần chữ Việt sao cho hợp lý.
Thiển nghĩ, với những điều trình bày ở trên, chúng ta nên suy nghiệm thêm về câu hỏi “Có cần thiết phải học đánh vần khi dạy tiếng Việt không?”

Lời sau chót là chúng tôi xin chân thành cảm ơn Viện Việt Học đã tổ chức Hội Nghị Quốc Tế về Tiếng Việt để chúng tôi có cơ hội trình bày quan điểm của mình. Nhân đây, cũng xin cảm ơn tác giả Nguyễn Vĩnh-Tráng về bài viết lý thú “I Tờ, Tờ i Ti. Le a La, Me e Mer, La Mer”, nó cho chúng tôi có thêm tin tưởng để nêu ra câu hỏi mà chúng tôi hằng suy nghĩ nhiều năm nay khi còn dạy tiếng Việt ở trong nước, cũng như hiện nay khi dạy tiếng Việt cho học sinh ở Úc.

Trần Tư Bình
Sydney, 29/6/2011
Web: Chữ Việt Nhanh
[chuvietnhanh.sf.net]

Re: Có cần thiết phải học đánh vần khi dạy tiếng Việt không?
Posted by: AnhMỹ Trần (IP Logged)
Date: December 04, 2011 01:33PM
Nền tảng tôi suy luận có đôi chỗ khác:
Dạy ngôn ngữ và các khoa học khác dồn lại có 2 cách: diễn dịch và quy nạp.
Diễn dich là cách dạy học nguyên tắc trước, rồi áp dụng sau.
Quy nạp là cách dạy thực tế áp dụng trước, rồi kết luận sau.
Cách dạy cổ là theo lối Diễn Dịch, còn bây giờ dạy theo lối Quy Nạp.
*
Ví dụ dạy võ, thì thày bắt luyện đứng tấn, đấm bao cát, song đấu,
chứ chẳng mở sách ra dạy lý luận gì cả. Đó là lối Quy Nạp. Học sinh
tự rút ra các quy luật, các mẹo đánh cho mình.
*
Ví dụ dạy nhạc, học sinh phải đánh đàn hàng trăm bài, rồi mới học
Hoà Âm sau. Đó là lối Quy Nạp. Ai học lý thuyết Hoà Âm trước, đánh
đàn sau, là lối Diễn Dịch, thì rất chậm hiểu.
*
Ví dụ trẻ con đẻ ra, chẳng ai dạy chúng chữ cái và đánh vần cả.
Chúng đã nói rất thạo rồi, mới học vỡ lòng. Đó là lối Quy Nạp.
Thế nhưng người lớn trước khi đi ra nước ngoài thì học đọc viết trước,
mặc dù nghe nói rất dở. Đó là lối Diễn Dịch.
*
Trở lại vấn đề đang bàn: Trẻ con Mỹ có học đánh vần, tức là có Quy Nạp.
Khi học K (Kindergaten - Mẫu giáo) thì cô giáo đã gợi ý nhận xét chữ
i khi có chữ e câm đi kèm thì mới đọc là ai, còn khi không có gì, thì
đọc là i. Ví dụ Mid thì đọc là Mid, nhưng wide thì đọc là oaid. Chữ
a cũng vậy, có 2 âm: âm đúng là Ơ thì đọc từ có chữ e câm như Ape - Êp
là con khỉ đột, còn Apple - Apòn là trái Táo Tây. Dạy đánh vần cho trẻ
con Mỹ không riêng ra lớp như ở ta, nhưng kéo dài cho đến hết lớp Một.
*
Thực tế, dạy trẻ con đánh vần thì quá nghiêm ngặt học quy tắc. Thế
nhưng thời gian đó, ta chưa có các chương trình khác lấp chỗ trống,
cho trẻ học thêm Nhạc, Hoạ, và Thơ. Cho dù chúng học quy tắc khá nhiểu
lớn lên chúng cũng chẳng cần quy tắc đánh vần, và cũng đọc sách như
trẻ con Mỹ và trẻ con Trung Quốc: nhìn chữ mà đọc. Chữ Hán có vần đâu,
còn chữ Việt và chữ Anh tuy có ghép chữ ghép vần, nhưng ai đánh vần
khi đọc? Chữ Hán, cũng như chữ Anh và chữ Việt, khi đọc ai viết sai,
thì lúc ấy mới nhìn kỹ cho rõ sai ở chố nào thôi, chứ vẫn đọc tốt như
thường.
*
Cái quy luật đành vần dạy cho trẻ con đó, chỉ có tác dụng sau này lớn
lên, chúng dạy tiếng Việt cho người nước ngoài thôi. Hay là để tán
chuyện phiếm ở đây.
*
Kết luận: dạy đánh vần ở lớp Vỡ Lòng không hẳn là bắt buộc, nhưng cũng
có ích lợi cho trẻ con, vì chúng bắt buộc phải học viết tiếng Việt.
Nếu có chương trình Nhạc, Hoạ, Thơ cho chúng, thì kèm vào dạy với dạy
đọc và viết tiếng Việt, mà nới lỏng khối lượng học đánh vần đi. Dù bớt
khối lượng học đánh vần, kết quả của cả năm học cũng không được kém
so với kết quả học đánh vần bây giờ. Có thế chúng mới đủ sức học lên
lớp trên.
*

Re: Có cần thiết phải học đánh vần khi dạy tiếng Việt không?
Posted by: AnhMỹ Trần (IP Logged)
Date: December 04, 2011 01:56PM
Đói với trẻ con người Việt ở Mỹ, thì học vần Việt Nam là bắt buộc.
Nếu không, chúng không thể đọc được.
*
Trong trường hợp này, chúng được coi là người lớn học tiếng nước ngoài.
Ví dụ các con tôi vào lớp Kindergaten thì đã đọc được tiếng Anh rồi,
mặc dù các sách truyện tranh cỡ chữ to, thế nhưng tiếng Việt rất kém.
Kể cả mở sách Vỡ Lòng hay Lớp Một tiếng Việt ra, tuỳ theo lớp chúng
theo học, chúng đọc rất khó khăn. Đó là vì chúng không biết các từ
trong sách. Một khi không biết, thì phải đánh vần. Dễ hiểu vậy thôi.
Trong các lớp tiếng Việt, chúng học cả đánh vần, cả từ ngữ nữa. Đánh
vần giúp chúng học từ ngữ nhanh hơn.
*
Sách tiếng Anh chúng đọc được, không phải vì chúng học đánh vần rồi,
mà vì chúng đã biết rồi, hình chữ chỉ là gợi ý cho chúng đọc thôi.
*
Người Trung Quốc ở Trung Quốc, người lớn hay trẻ con, học chữ cũng
như người Mỹ ở Mỹ, không cần học đánh vần. Tuy thế người không biết
tiếng Hán, khi học chữ Hán, phải học PinYin, một cách đọc đánh vần
âm của chữ Hán. Sau khi biết PinYin, người học sẽ học nhanh hơn, có
thể tự tra tự điển. Nếu không học PinYin, sẽ có khó khăn học chữ.
Điều này sáng tỏ một chân lý: hoc đánh vần và đọc âm từ ngữ mới là
rất có ích cho học ngôn ngữ.
*
Vấn đê đánh vần tiếng Việt cách nào tốt nhất, tôi chưa bàn ở đây.
Đó là một vấn đề dễ, đã giải quyết xong từ lâu rồi.
*

Re: Có cần thiết phải học đánh vần khi dạy tiếng Việt không?
Posted by: Trần Tư Bình (IP Logged)
Date: December 13, 2011 07:43PM
Chân thành cảm ơn lời bàn góp ý của AnhMỹ Trần.

Để bổ sung và mở rộng thêm các ý kiến về việc có cần thiết phải học đánh vần khi dạy tiếng Việt không, tôi xin gởi đến độc giả loạt bài gần đây (4 bài) của GS Nguyễn Hưng Quốc, đăng trên blog "Nguyễn Hưng Quốc" ở đài VOA, về chủ đề "Có nên sử dụng phương pháp đánh vần để dạy tiếng Việt hay không?".

Lời GS. Nguyễn Hưng Quốc : "Khi đăng loạt bài “Dạy tiếng Việt: Dễ hay khó?”, tôi nhận được khá nhiều email, chủ yếu từ phụ huynh và các thầy cô giáo dạy tiếng Việt rải rác khắp nơi, hỏi thăm về các phương pháp dạy tiếng Việt. Phần lớn tập trung vào một vấn đề cụ thể: Có nên sử dụng phương pháp đánh vần để dạy tiếng Việt hay không?
Tôi viết loạt bài này xin thay cho câu trả lời với từng người thăm hỏi." NHQ

Bài 1: Dạy đọc (1): Dễ hay khó?
Link: [www.voanews.com]

Bài 2: Dạy đọc (2): Đánh vần hay không đánh vần?
Link: [www.voanews.com]

Bài 3: Dạy đọc (3): Lấy học sinh làm trung tâm
Link: [www.voanews.com]

Bài 4: Dạy đọc bằng cách đọc (4)
Link: [www.voanews.com]

Re: Có cần thiết phải học đánh vần khi dạy tiếng Việt không?
Posted by: Trần Anh Mỹ (IP Logged)
Date: December 15, 2011 10:03AM
Bạn nên gói gọn mỗi bài vào một đoạn văn tóm tắt đi.
Nếu không, bài của bạn chẳng có ý nghĩa gì.
*
Cách viết trên Internet là viết bằng văn của mình.
Các bài của ngưòi khác chỉ là tham khào thôi.
Người đọc không đọc bài tham khảo cũng vẫn hiểu ý của mình.
*
Đối với cách làm văn của Mỹ, bài viết không có ý kiến
của mình, chỉ có trích bài người khác, ấy là đạo văn.
*
Riêng 3 đứa con của tôi, đến lớp học tiếng Việt, thày
cô giáo vẫn dạy đánh vần. Tôi có giúp chúng làm bài tập
về nhà. Các bài tập của trường bình thường bằng tiếng
Anh, thì tôi chỉ theo dõi cho chúng khỏi mải chơi mà
làm bài quấy quá thôi, chứ chúng không cần tôi giúp.
Riêng thằng lớn đang học lớp 4, đôi lúc bài tiếng Anh
của nó làm tôi toát mồ hôi. Có lẽ nó lên lớp thì tôi
chắc chỉ giúp nó các môn khác, chứ tiếng Anh thì khó rồi.
*

Re: Có cần thiết phải học đánh vần khi dạy tiếng Việt không?
Posted by: Nguyễn Phước Đáng (IP Logged)
Date: February 17, 2012 09:30PM
Xin trả lời ngắn gọn:
1) Không nên dạy trẻ đánh vần kiểu hồi xưa, đọc tên chữ cái dài lê thê cho đến chữ cái sau cùng và dấu giọng, rồi phát âm ra tiếng của chữ đó, như, đánh vần chữ toán như vầy: tê, o, to, a, toa, ennờ, toan, sắc, toán (phát âm tới 9 lần). Cũng không đánh vần kiểu nầy: o, a, nơ, oan. tơ, oan, sắc, toán (8 lần) Tuy dùng âm của chữ cáiráp lại cho ra tiếng của chữ, có hợp lý, nhưng đánh vần như vậy vẫn còn dài lê thê.
2) Đánh vần phát âm gần như là đặc trưng trong cách dạy tiếng Việt, 3 tháng đầu ở lớp vỡ lòng. Sau đó từ lớp Hai trở lên là bỏ đánh vần rồi. Vậy giữ cách dạy đánh vần nghĩ ra cũng cần thiết.
Theo tôi, phải dạy đánh vần cách nào để phát ra ngay tiếng của chữ đó để tránh dạy nhồi sọ trẻ, gây buồn chán cho trẻ... như một vị giáo sư đã nhận định.
Tôi nghiên cứu chữ quốc ngữ, phát hiện ra có 12 cách tạo ra chữ Việt, từ chữ đơn giản nhứt, tới chữ phức tạp nhứt. Từ đó tôi thấy cách đánh vần rất dễ, đơn giản và phát ra âm chuẩn nhứt mà thầy cô giáo khỏi phải uốn sửa gì học trò hết.
Không biết ai phát hiện tiếng nói của người Việt là thứ tiếng phần nhiều do 2 âm ráp lại để thành một âm mới, một tiếng mới. Và người sáng tạo ra chữ Việt bèn áp dùng nguyên tắc đó để thành tạo từng chữ Việt. Mượn 22 chữ cái la-tinh, rồi chế biến thêm 7 chữ cái nữa là 29 chữ cái. Từ 29 chữ cái tạo ra được 39 âm căn bản. Từ 39 âm căn bản đó người ta đem ráp với nhau để tạo ra thêm âm mới. Có âm mới rồi, người ta cứ như vậy ráp với một âm khác để tạo ra một âm khác nữa. Cứ như vậy mà tạo ta được trên dưới 6 nghìn chữ đơn Việt ngữ.
Tôi xin kể ra đây 12 cách thành tạo chữ Việt đó:
1) chữ âm: 39 âm căn bản có 10 nguyên âm a, e, ê,i, o, ơ, ô, u, ư, y.
Nguyên âm tự nó đã là một chữ. Nếu thêm dấu Thanh sắc, huyền, hỏi, ngã, nặng, thì ta có được 60 chữ để ghi được 60 tiếng nói của người Việt. Vì chữ có một âm nên không có vụ đánh vần. Lúc đầy chỉ ráp thanh. thí dụ a, á, à, ả, ã, ạ,....
2) Chữ vần: lấy 2 âm ráp lại với nhau, ta có được một vần. Có 4 thứ vần trong chữ Việt:
2.1.- Chữ vần xuôi: lấy phụ âm ráp với nguyên âm, ta có vần xuôi. Đọc tên âm của phụ âm và nguyên âm liền nhau, phát ra liền tiếng của chữ đó một cách đương nhiên. Thí dụ: ta, me, chu, vo, khê...(Ta đọc tơ liền với a thì tự nhiên ra ta)
2.2.- Chữ vần ngược: Lấy nguyên âm ráp với phụ âm, ta có vần ngược. Phần lớn vần ngược bị áp đặt âm, chứ không ra âm một cách đương nhiên.
Thí dụ: ac, at, ap, ut, ưng. ươc, iên, uôm...
2.3.- Chữ vần hợp âm: lấy 2 nguyên âm ráp với nhau ra vần họp âm, nếu vần đó phát ra một âm mới khác với các âm đã có. Thí dụ: ai, ia, oi, ui, ôi, êu, eo,...
2.4.- Chữ vần hoà âm: lấy âm o hoặc u ráp với một số nguyên âm khác, sẽ tạo ra một âm mới tạo ra cái âm do 2 âm đó trộn vào nhau. Thí dụ: oa, oe, uê, uy.
3) Chữ ráp vần: Khi có 4 thứ vần đó rồi, đem ráp với phụ âm và nguyên âm khác, ta lại có thên âm mới, chữ mới nữa:
3.1.- phụ âm ráp với vần ngược, như: tan (t+an), mật (m+ật)...
3.2.- Phụ âm ráp với vần hợp âm, như: nai (n+ai), sao (s+ao)...
3.3.- Nguyên âm ráp với vần ngược, như: oanh (o+anh), oan (o+an).
3.4.- Nguyên âm ráp với vần Hợp âm, như: oai (o+ai), oeo (o+eo).
3.5.- Vần xuôi ráp với nguyên âm, như: Thuê (thu+ê), hoa (ho+a).
3,6.- Vần xuôi ráp với vần hợp âm, như: khoai (kho+ai),khuya(khu+ya), khuỷu (khu+ỷu)
3.7.- Vần xuôi ráp với vần ngược, như Toan (to+an), thoát(Tho+át)
Toàn bộ chữ Việt nằm trong 12 cách thành tạo này, nhất quán theo một nguyên tác căn bản là 2 âm ráp lại thành một âm mới.
Xin trở lại chuyện đánh vần. Xin nói trước, phụ âm là tử âm (nó không phát ra âm) Chỉ có chánh âm, nguyên âm, phát ra âm thôi. Vậy khi đánh vần, ta không phát ra âm tơ, lơ, mơ, mà chỉ sửa soạn ra âm đó thì ta nhập vô âm chánh thì phát ra âm của chữ ngay. Thí dụ: đánh vần chữ na, mình sửa soạn phát ra nơ, nhưng chưa phát ra, mình nhập vào âm chánh a để ra chữ na (n+a). Đánh vần chữ sang, mình sửa soạn phát ra tiếng sơ, nhưng chua ra tiếng thì nhập vào âm chính ang để ra ngay chữ sang (s+ang). Đánh vần chữ phức tạp như chữ thuyên, mình đọc âm vần xuôi thu liền với âm vần ngược yên thì ra ngay âm thuyên (thu+yên).
Nói tóm lại, bất cứ chữ Việt nào chúng ta cũng chia chữ ra làm hai âm rồi chỉ cách đọc liền 2 âm đó để ra âm của chữ ngay, đó là cách đánh vần tân tiến nhất. Dạy học sinh biết cách thành tạo chữ như vậy, chúng biết rất mau. Sau đó tự chúng thấy bất cứ chữ nào mới chưa từng thấy, chúng cũng tự biết ngắt làm đôi để ráp vần lại. Khi đánh vần như vậy rồi thì chúng sẽ phát âm chuẩn ngay mà không cần sửa những chữ tôi gọi là chữ hoà âm, như oan, hoa, hoàng, hoạch huênh, hoang...
Đánh vẩn chữ ho+ang ra tiếng hoang, chứ không thể ra tiếng quang được, đánh vần chữ ho+a ra tiếng hoa chứ không ra tiếng qua được.
Rất tiếc, trình bày trên giấy thật khó, chớ chi được trình bày trước mặt quí vị thì thật dễ hiểu.
Kính,
Nguyễn Phước Đáng.

Re: Có cần thiết phải học đánh vần khi dạy tiếng Việt không?
Posted by: Trần Anh Mỹ (IP Logged)
Date: February 18, 2012 07:27AM
Chia âm một từ ra 2 âm thành phần là ý kiến người cổ đã biết làm.
Bây giờ cách ghép vần của trẻ con ViệtNam cũng dạy và học như vậy.
*
Có điều cách ghép vần của bạn sai.

Quote:
Đánh vần chữ phức tạp như chữ thuyên,
mình đọc âm vần xuôi thu liền với âm vần ngược yên
thì ra ngay âm thuyên (thu+yên).
Vì vậy, cách đó gây khó cho người mới học.
Bạn nên tới lớp để học cách ghép vần như đã dạy.
Thuyên = Th + uyên.
*
Xin tham khào văn tự thế kỷ 8 bây giờ đã đánh vần được
*
http://www.pbs.org/wgbh/nova/assets/img/posters/decode-stela-3-in.jpg
*
Nguồn [www.pbs.org]
*

Re: Có cần thiết phải học đánh vần khi dạy tiếng Việt không?
Posted by: Nguyễn Phước Đáng (IP Logged)
Date: February 18, 2012 03:48PM
Thưa bạn Trần Anh Mỹ,
Bạn viết "Có điều cách ghép vần của bạn sai"
Tôi không chỗ sai đó. Nhờ bạn chỉ giùm để tôi biết chỗ sai mà sửa.
Tôi nghiên cứu thấy chữ Việt thành tạo bằng cách "2 âm ráp lại tạo ra một âm mới" Qui tắc nầy nhất quan cho 11 cách tạo chữ.
Cách sau cùng là âm của vần xuôi có o hoặc u ráp với âm của vần ngược thì sẽ tạo ra một âm mới, tức một chữ mới. Chữ Việt loài nầy đầy đống trong 6,000 chữ đơn tiếng Việt:
toan (to + an)vần xuôi to ráp với vần ngược an.
xuân (xu + ân),
Nguyễn (ngu + yễn)
Huênh (hu + ênh)
Hoang (ho + ang)
Khuếch (khu + ếch)
Thuyền (thu + yền)...
Bạn viết người cổ đã biết làm như vậy lâu rồi.
Bạn đề nghị tôi đến lớp để học cách ghép vần:
Thuyên = th + uyên.
Thưa, tôi chê cách đó, nên đã tìm ra cách thu = yên.
Có một lần tôi thuyết trình trước một số giáo viên Gia Đình Phật tử, chừng trăm người. Họ rất tâm đắc cách ráp 2 vần nầy. Họ cho đây là một phát kiến mới. Và họ để tâm, khi về sẽ dạy như vậy.
Điều chắc chắn là học trò đánh vần kiểu nầy thì phát ra âm đúng chuẩn một cách đương nhiên, thầy cô không cần uốn sửa gì hết.
Đánh vần ho + ang sẽ ra tiếng hoang chứ không ra tiến quang như trẻ người Nam thường phát âm sai khi đánh vần h + oang (thường ra tiếng quang, thầy cô phải sửa mà vẫn không sửa được).
SAU CÙNG, XIN BẠN HÃY THỬ ĐI VỚI HỌC TRÒ CỦA BẠN, BẠN SẼ THẤY LỜI TÔI LÀ ĐÚNG.
Kính,
Nguyễn Phước Đáng.

Re: Có cần thiết phải học đánh vần khi dạy tiếng Việt không?
Posted by: Trần Anh Mỹ (IP Logged)
Date: February 19, 2012 02:35PM
Đúng sai theo bạn, chỉ là dựa vào quan điểm cá nhân.
*
Còn cách đánh vần, các thày giáo dựa vào nghiên cứu khoa học.
*
Hãy coi cách đành vần của thày giáo:
Thuyên = Th (phụ âm dẫn đầu) * uyên (nguyên âm cuối)
Còn cách đánh vần của bạn:
Thuyên = Thu + yên
Bạn cắt âm của từ làm 2 phần, trong đó phần 1 gồm phụ âm
dẫn đầu và một nửa nguyên âm cuối.
*
Tôi cũng thôi, không thích bàn chuyện đánh vần đúng sai với bạn
nữa. Tôi không sáng tác ra cách đánh vần, còn bạn thì làm điều đó.
*



Your Name: 
Your Email: 
Subject: 
Việt mode:     Off   Telex   VNI   VIQR   Combination
Powered by phpWebSite ©.       Theme design © Sharondippity