Tiếng Việt :  Diễn Đàn Viện Việt Học
Diễn đàn thảo luận về mọi đề tài liên quan đến tiếng Việt, nguồn gốc tiếng Việt, v.v ... 
Goto Thread: PreviousNext
Goto: Forum ListMessage ListNew TopicSearch
Thành ngữ Hán Việt
Posted by: Bạch Diện (IP Logged)
Date: November 19, 2008 08:46AM
Xin chào các bác, BD hiện đang chuẩn bị cho một đề tài Ngôn ngữ học. Đại ý là bàn về những biến đổi của thành ngữ Hán du nhập vào VN. Hướng khai thác là nêu lên quá trình thâm nhập chữ hán vào TV, các quy tắc biến đổi và chỉ ra rõ tại các thành ngữ lại có những biến đổi không giống nhau.

BD thấy có các loại biến đổi của thành ngữ Hán du nhập vào VN như :
1.Sử dụng nguyên gốc vb Hán
a.Giữ nguyên ý nghĩa
VD: Vạn sự khởi đầu nan
b.Biến đổi ý nghĩa
VD: Lang bạt kỳ hồ
2.Thay đổi(1 số)bộ phận vb Hán
a.Thay đổi vị trí
VD: Phật khẩu xà tâm (thành ngữ Hán) >< Khẩu phật tâm xà (thành ngữ Hán Việt)
b.Thay đổi từ ngữ
VD: Nhất lộ bình an (thành ngữ Hán) >< Thượng lộ bình an (thành ngữ Hán Việt)
c.Nôm hóa một số chữ
VD: Dĩ độc trị độc (thành ngữ Hán Việt nguyên bản) >< Lấy độc trị độc (thành ngữ Hán Việt đã thay đổi chữ)
d.Sử dụng thành ngữ phổ biến hơn
VD: Tác uy tác phúc (thành ngữ Hán Việt ít sử dụng) >< Tác oai tác quái (thành ngữ Hán Việt sử dụng thường xuyên hơn)
e.Sử dụng giản lược
VD: Tự tương mâu thuẫn >< Mâu thuẫn
3.Thay đổi hoàn toàn vb Hán
a.Dịch nghĩa
VD: Đại sự hoá tiểu, tiểu sự hoá vô (thành ngữ Hán Việt) >< Biến chuyện lớn thành nhỏ, chuyện nhỏ thành không có
b.Dùng như thành ngữ thuần Việt
VD: Tri kỉ tri bỉ >< Biết mình biết người

Có nhiều điều còn nhập nhằng lắm, kính mong sự chỉ bảo và giúp đỡ của các bậc đi trước.

Kính,
BD

Re: Thành ngữ Hán Việt
Posted by: Bạch_Diện (IP Logged)
Date: November 20, 2008 04:13AM
Đây chỉ mới là định hình ý tưởng, với lại kiến thức của BD còn rất hạn chế, mong được sự đóng góp của mọi người. Hiện giờ BD đang rất cần các tài liệu về lịch sử tiếng Việt, quá trình xâm nhập tiếng Hán vào VN, ảnh hưởng của các yếu tố đến thành ngữ Hán (góc độ ngôn ngữ học). Rất mong được sự hỗ trợ của mọi người.

Kính,
BD.

Re: Thành ngữ Hán Việt
Posted by: kei (IP Logged)
Date: March 27, 2010 02:02AM
XIn hỏi câu: "Nhân đồng thử tâm, tâm đồng thử lý" nghĩa là gì?

Re: Thành ngữ Hán Việt
Posted by: kt (IP Logged)
Date: March 28, 2010 05:50PM
Mình không rõ bạn hiểu Lang bạt kỳ hồ nghĩa gốc là gì mà bạn xếp vào mục Biến đổi ý nghĩa

b.Biến đổi ý nghĩa
VD: Lang bạt kỳ hồ


Không phải thành ngữ nào trong tiếng Việt cũng có nguồn gốc từ thành ngữ Hán. Có nhiều thành ngữ tương ứng nghĩa giữa hai ngôn ngữ. Tiếng việt có thành ngữ bé xé ra to. Dẫn chứng dưới đây của bạn có phải thành ngữ Việt không?

VD: Đại sự hoá tiểu, tiểu sự hoá vô (thành ngữ Hán Việt) >< Biến chuyện lớn thành nhỏ, chuyện nhỏ thành không có
b.Dùng như thành ngữ thuần Việt.
Vài dòng góp ý

Re: Thành ngữ Hán Việt
Posted by: Nguỵ-yến (IP Logged)
Date: March 29, 2010 03:24PM
Bajn kt:
"Lang bạt kỳ hồ" theo nghĩa bóng chữ Hán là "tiến thoái lưỡng nan" trong khi tiếng Việt thì "lang bạt kỳ hồ" là lang-thang, nay đây mai đó. Vì vậy nên cái nghĩa nguyên-thủy đã mất hẳn. Cái nghĩa của tiếng Việt có lẽ vì những phần-tử trong thành-ngữ này làm ta liên-hệ với những chữ có sẵn: lang=lang-thang, bạt=phiêu-bạt, hồ=giang-hồ để rồi người Việt ghép cho nó cái nghĩa mới.

Trường-hợp tương-tự là "tang-thương" chữ Hán hàm-nghĩa cảnh-vật thay đổi vì thời-gian (tang-điền, thương-hải) nhưng tiếng Việt thì lại ghép cho cảm-giác đau lòng, sầu khổ có lẽ vì ta liên-hệ tang=tang-tóc, thương=thương-hại. Vài lời lạm-bàn.

Re: Thành ngữ Hán Việt
Posted by: kt (IP Logged)
Date: March 29, 2010 05:46PM
Tôi tìm thấy rồi. Đúng là thành ngữ này sang Việt Nam đã biến nghĩa
 狼跋 160


狼跋豳风

古汉语有成语狼跋其胡”。比喻进退两难的境地这个古成语源于下面这篇诗

狼跋其胡载疐zhi其尾公孙硕肤赤舄几几

狼疐其尾载跋其胡公孙硕肤德音不瑕

Còn tôi nghĩ chữ TANG THƯƠNG trong tiếng Việt là chữ này 喪傷

Re: Thành ngữ Hán Việt
Posted by: thoham (IP Logged)
Date: March 29, 2010 06:29PM
"Lởm chởm vài hàng tỏi
Lơ thơ mấy khóm gừng
Vẻ chi là cảnh mọn
Mà cũng đến tang thương"
- Ông Ích Khiêm

Vậy "tang thương" ở đây có nghĩa nào ạ? Bể dâu hay là "tang tóc, thương hại"?

Re: Thành ngữ Hán Việt
Posted by: thoham (IP Logged)
Date: March 29, 2010 06:30PM
Em xin sửa lại, bài thơ trích ở trên là của Ôn Như Hầu ạ. (Học từ cấp II nên quên ạ!)

Re: Thành ngữ Hán Việt
Posted by: MinhQuan (IP Logged)
Date: May 08, 2010 03:54AM
BD có thể kiếm quyển sách TÌM HIỂU TIẾNG VIỆT LỊCH SỬ của Nguyễn Ngọc San, Nhà xuất bản đai học sư phạm, Hà Nội, 2003. Trong đó có phần viết về quá tình tiếng Hán du nhập vào Tiếng Việt.

Re: Thành ngữ Hán Việt
Posted by: Lê Minh Thanh (IP Logged)
Date: June 02, 2010 07:01AM
Xin giúp tôi về nghĩa của thành ngữ : "quân tử sa cơ, tiểu nhân đắc thế".

Re: Thành ngữ Hán Việt
Posted by: Lê Minh Thanh (IP Logged)
Date: June 02, 2010 07:12AM
Xin lỗi : "... tiểu nhân đắc chí".
Có phải câu nầy muốn nói về đặc điểm của 2 hạng người :
- Người quân tử biểu hiện tính chất, khí phách của mình rõ nhất, nổi bật nhất là khi sa cơ thất thế.
- Kẻ tiểu nhân khéo che giấu những tật xấu, những việc xấu. Nhưng khi họ đạt được thành công, vinh quang (nhờ che giấu những cái xấu), thì họ đắc chí, nhưng chính vì đắc chí mà họ mất cảnh giác làm lộ ra mọi chuyện.
Có phải nghĩa như thế không ? Xin cám ơn.

Re: Thành ngữ Hán Việt
Posted by: kt (IP Logged)
Date: June 02, 2010 06:19PM
Cũng không phải suy luận rắc rối thế đâu. Câu này ý nói giai doạn cuối của mỗi triều đại (xã hội suy vi, thì người quân tử sẽ bị sa cơ thất thế, mà kẻ tiểu nhân đắc chí ngoi lên. Hay nói gọn là người lãnh đạo chỉ cất nhắc kẻ tiểu nhân, kẻ tiểu nhân sát hại người quân tử (người tài). Cổ kim, đông , tây dẫn chứng đầy.



Your Name: 
Your Email: 
Subject: 
Việt mode:     Off   Telex   VNI   VIQR   Combination
Powered by phpWebSite ©.       Theme design © Sharondippity