Kính gửi quí Thầy-Cô, quí Chú-Bác, quí Anh-Chị,

Bài “ Thuật Hứng 19 “ trong Quốc Âm Thi Tập của Nguyễn Trãi có những câu:


“ Chụm tự nhiên một thảo am
Dầu lòng đi Bắc liễn về Nam
Rừng thiền định, hùm nằm trực
Trái thì trai, vượn nhọc đem
Núi láng giềng, chim bậu bạn
Mây khách khứa, nguyệt anh tam
Tào Khê rửa ngàn tầm suối
Sạch chẳng còn một chút phàm.”


Kính nhờ quí vị giảng giải cho cháu được biết ý nghĩa của bài thơ.
Và ý nghĩa của ba chữ “ nguyệt anh tam ”

Có lúc cháu cũng đọc được ( ....ở đâu đó cháu không nhớ...) người ta
viết : “ bốn bể là anh tam ”

Xin hỏi : Hai chữ “ anh tam “ có phải là một điển tích...?

Xin cảm ơn Quí Vị.

Kính

Linh Giang

"Anh tam" là tiếng cổ, hiểu theo nghĩa bây giờ là "anh em".

Anh Tam là gì ?
Tôi không nghiên cứu chữ Nôm vì một lẽ giản dị, tôi không rành chữ nôm !
Nhưng từ 21 năm nay, trong khi tìm hiểu học hỏi và nghiên cứu các tiếng nói Đông Nam Á, thỉnh thoảng cũng có một vài tiếng nôm [không phải chữ nôm] lọt vào mắt đen của tôi, nhưng mà tôi cũng đâu bỏ đó thôi.
Gần đây khi xem lại Quốc Âm Thi Tập mà học giả Hán Nôm Đoàn Khoách đưa cho, tình cờ tôi nghĩ, sao mình không xem thử mấy chữ hóc búa như song viết hay anh tam có trong các từ điển nguồn gốc Đông Nam Á không ? Biết đâu ? Ta tìm trong từ điển của Thái, Lào, Miên, Miến, Chàm, Nùng, Malay, Indonesia v..v xem !?..
Khổ nỗi là có cả hàng bao nhiêu thứ tiếng và hàng mấy trăm từ điển, biết chọn quyển nào mà xem lại ? Tôi mới nghĩ ra một cách.
Tại sao ta không đọc vần / s / của tất cả các từ điển đó, và tại sao lại không đọc từ điển Lào trước, vì dầu sao xứ Lào cũng có chung biên giới với ta? Khổ nỗi là người Bắc không biết phân biệt /s / và / x / cũng không biết phân biệt giữa s / x và / ch /nữa! Họ đều phát âm lẫn lộn cả !
Mà ông Nguyễn Trãi thì đúng là dân làng Nhị Khê [Hà nội] Biết sao đây, thôi đành cứ đọc phần chữ s cái đã!
May thay khi đọc đến quyển từ điển Lào của Russell Marcus thì tôi thấy hai chu song viết lù lù ra đó, có nghĩa là cách ăn mặc và cách ăn ở
Tôi lại xem quyển từ điển Thái của Mary Haaj thì may thay cũng hai chữ đó sờ sờ trước mắt, trang..138 và tôi đã trình bày hai chữ đó, đương nhiên là viết bằng chữ Lào và Thái chứ không phải chữ Nôm, với học giả Đoàn Khoách.
Có bạn sẽ hỏi, mắc mớ gì đến chữ Nôm? Xin thưa là trong tiếng Việt có 42% tiếng Thái Lào xen vào, nên cái dịp may/ tình cờ để gặp cũng khá lớn, vì giả thử :
Nếu bạn không có ai là bà con ở đây nhưng nếu nguời ta cho bạn biết là ở đây có đến 42% người là bà con của bạn thì dầu bạn có lủi vào cư xá Phước Lộc Thọ để tránh gặp họ, bạn cũng bị lôi ra nhìn mặt ngay trong vòng năm phút! Đó cũng là thời gian mà tôi để ra để tìm và lôi cổ hai chữ Song viết ra ánh sáng!
Chuyện đâu còn đó, hạ hồi phân giải, để quý vị học giả năm châu bốn biển rộng đường dư luận, chắc họ không hẹp hòi gì đối với hai cái chữ đã tối nghĩa từ hơn năm trăm năm rồi!
Bây giờ đến hai chữ anh tam, lạ lùng với tiếng Việt, xin trình bày ra đây cái gốc của chữ tam mà thôi :
Mây khách khứa, nguyệt anh tam
Bếp lạnh anh tam biếng hỏi han
Tuy rằng bốn biển cũng anh tam
Cũng may là lần này, khỏi cần tra cứu tự điển Lào Thái gì cho mệt, hai chữ : anh tam nằm chình ình ra đó [sic], muốn lơ đi cũng không được!.
Cái ông viết từ điển này* xem dưới đây thật là chu đáo, đâu vào đó. Cụ Nguyễn Trãi chắc sẽ phù hộ cho ông! [ ông ta còn sống!]
Còn sống mới còn cần phải xin phù hộ, chứ chết là linh thiêng rồi, đâu cần ai phù hộ nữa! Còn chúng ta thì nên khen ông ấy một phát và đọc mea culpa một lần, vì cứ chui đi tìm ba chữ ấy trong cái mỏ vàng Hán Việt nay đang khô cạn!
Của đáng tội, những chữ xưa con nhà đàng hoàng [chứ không phải con nuôi như ba cái chữ Hán Việt], là những cô gái có duyên mặn mà núp sau cái riềm như muốn nói với chúng ta rằng : có em đây nè, tụi em đây nè! tụi em available sao các anh, miệng thì nói thích tìm hiểu tụi em mà lại cứ đi e-mail cho ba cô gái Tàu trong Chợ Lớn, thì đến Congo cũng không tìm ra tụi em đâu!
Thì ra nghề chơi cũng lắm công phu, và phải chơi đúng đường .
Ghi chú :Tiếng Sedang * , gọi người em trong nhà là h-tam hoặc người con trai quen mà nhỏ tuổi hơn mình cũng là h-tam
Tiếng Malay cũng gọi như thế, hơi khác một chút là hi-tam và còn nói rõ là: hi tam is not uncommon name, especially for a younger child in the family. /
Sedang là một bộ lạc Mon Khmer mà tiếng nói khá giống với của chúng ta có # 40,000 người vùng Dakto và Toumo,rong
/ tiếng Malay chỉ có chừng 50 % dân Mãlai nói nhưng rất gần với tiếng Indonesia, 230 triệu người [bahasa Indonesia / tiếng Indonesia]
/ ngoài ra các thổ dân trên núi của Mã lai [ Semang, Sakai] cũng nói tiếng dòng Mon Khmer mà tiếng Việt ta là một nhánh lớn nhất của giòng ngôn ngữ đó.
Bs Nguyễn hy Vọng

Kính gửi Bác Ngụy Yến
Kính gủi Bác Nguyễn hy Vọng

Cháu chân thành cảm ơn quí Bác đã bỏ thời gian trả lời cho cháu biết ý nghĩa của hai từ cổ " anh tam "

Cháu sinh sau đẻ muộn. Lại sống xa quê hương từ lâu. Ở đất khách quê người, dù còn trẻ, đôi khi lòng cũng nao nao buồn, khi đọc những vần thơ cổ :

" Nhật mộ hương quan hà xứ thị
Yên ba giang thượng sử nhân sầu "

Nên cháu tìm đọc các áng văn chương cũ. Được biết trang web của Viện Viêt Học, nơi qui tụ quí Thầy Cô, quí Chú Bác, quí Anh Chị hết lòng bảo tồn văn hóa Việt Nam, cháu mừng lắm. Từ nay có điều gì thắc mắc, cháu đã có trang web Viện Viện Học, như là cố quận, để lòng riêng tìm về, để xin được học hỏi những điều chưa biết.

Kính chúc quí Bác thân thân tâm luôn an lạc.

Kính thư
Nguyễn Linh Giang

8:50am Thứ Ba ngày 24 tháng 10 năm 2006

Kính gửi qúi Thầy-cô, quí Chú-Bác, quí Anh-Chị,

Có lần cháu đọc được một vài đoạn kịch thơ, không biết của ai, viết về chuyện tình Phạm Thái-Quỳnh Như.

Quí vị nào biết rõ về "Phạm Thái-Quỳnh Như ", kính xin kể cho cháu được biết. Hay là chỉ cho cháu nên tìm đọc ở sách nào, sẽ biết rõ tiểu sử, cuộc đời, chuyện tình của "những người muôn năm cũ" này.

Ca khúc "Hương Xưa" của nhạc sĩ Cung Tiến có những câu:

"... Tình nhị hồ vẫn yêu âm xưa
Cung nguyệt cầm vẫn thương Cô Tô
Nên hồn tôi vẫn nghe trong mơ
Tiếng đàn đợi chờ mơ hồ
Vẫn thương muôn đời nàng Quỳnh Như thuở đó..."

Không biết " nàng Quỳnh Như thuở đó..." trong ca từ của nhạc sĩ Cung Tiến, có phải là nàng Quỳnh Như của Phạm Thái...?

Những điển tích như :

" Tình nhị hồ vẫn yêu âm xưa"
Cung nguyệt cầm vẫn thương Cô Tô "

Mang ý nghĩa gì...?

Nhị hồ là cung đàn nhắc nhớ đến ca khúc, hay nhắc nhớ đến một người nào đó...?

Cung nguyệt cầm có liên quan gì đến thành Cô Tô...? Thành Cô Tô trong ca khúc "Hương Xưa" có phải là:

"Cô Tô thành ngoại Hàn Sơn tự"

Như trong bài " Phong Kiều Dạ Bạc" của nhà thơ Trương Kế hay không..?

Kính xin quí vị giảng giải cho cháu được hiểu rõ.

Xin cảm ơn quí vị

Kính thư
Nguyễn Linh Giang

Xin chào cả làng,
Cái ông bác sĩ Nguyễn Hy Vọng này giỏi thặt. Có điều ông không ghi lại cái chữ Lào, Thái đó nó viết ra làm sao mà ông biết đó là cụm từ Song Viết của Nôm. Viết chàng màng như ông mà cái ông Đoàn Khoách học giả nào đó cũng chấp nhận thì cũng lạ ! Cái chữ mà hơn nữa thế kỷ người ta phải chào thua mà ông tìm ra thì không thể cứ nói khơi khơi mà được. Xin đưa ra minh chứng rõ ràng nếu không thì người ta sẽ cho là ông lẩn thẩn đấy.
Kính
Nguyen Nguyen

về Phạm Thái - Quỳnh Như đọc ở link :[dactrung.net]
và bài thơ Xuân đầu của thơ Xuân Diệu

Thơ Thôi Hiệu
Hoàng Hạc Lâu

Tích nhân[1] dĩ thừa hoàng hạc khứ,
Thử địa không dư Hoàng Hạc Lâu.
Hoàng hạc nhất khứ bất phục phản,
Bạch vân thiên tải không du du.
Tình xuyên lịch lịch Hán Dương thụ,
Phương thảo thê thê Anh Vũ[2] châu.
Nhật mộ hương quan hà xứ thị,
Yên ba giang thượng sử nhân sầu.

Dịch nghĩa

Lầu Hoàng Hạc
Người xưa đã cưỡi hạc vàng bay đi,
Nơi đây chỉ còn lại lầu Hoàng Hạc
Hạc vàng một khi bay đi đã không trở lại
Mây trắng ngàn năm vẫn phiêu diêu trên không
Mặt sông lúc trời tạnh, phản chiếu cây cối Hán Dương rõ mồn một
Cỏ thơm trên bãi Anh Vũ mơn mởn xanh tươi
Trời về chiều tối, tự hỏi quê nhà nơi đâu?
Trên sông khói tỏa, sóng gợn, khiến buồn lòng người!

[vi.wikipedia.org])

mong có bài thơ xưa gửi đến bạn Linh Giang gọi là chút quà cuối năm cho người xa nhà :


Thơ Lý Bạch


Tĩnh Dạ Tứ

Sàng tiền minh nguyệt quang
Nghi thị địa thượng sương
Cử đầu vọng minh nguyệt
Đê đầu tư cố hương!

Xúc Cảm Đêm Trăng

Giường khuya trăng chiếu bời bời
Sương rơi phủ đất ngỡ đời chiêm bao
Ngẩng đầu trăng sáng trên cao
Cúi đầu ngấn lệ nghẹn ngào... cố hương!
Hải Đà

[www.thuvienhoasen.org]

床 前 明 月 光- 疑 是 地 上 霜- 舉 頭 望 明 月- 低 頭 思 故 鄉 - Dịch thoát ra Nôm : 畧𦀚映月𥿁 trước giường ánh nguyệt vương 連坦語苔霜 trên đất ngỡ đầy sương 仰頭𥆾𦝄𠓇 ngửng đầu nhìn trăng sáng 會頭故 鄉 cúi đầu nhớ cố hương .Bản dịch tiếng Việt này nếu tôi nhớ không lầm là của cụ Nhất Linh Nguyễn Tường Tam đăng trên tập san Văn Hoá Ngày Nay trước năm 1960 . Phần chữ Nôm tôi xử dụng bàn gõ Hoài Hưuơng để thực hiện .

Chúc mừng Năm mới
Từ xa xăm đất khách nhớ về ngày xuân quê hương, chợt nhớ lại bài thơ đăng trên tạp chí Ngày Nay hay Phong Hoá hoặc trong tác phẩm nào có anh chàng Dũng thì phải;

Hôm nay tạm nghỉ bước gian nan
Trong lúc gần xa pháo nổ ran
Dũ áo phong sương trên gác trọ
Lặng nhìn thiên hạ đón xuân sang

Và nhân nhớ về quê hương những ngày xuân cũ nên chợt nhớ lại các bản dịch thơ Đường của thi hào Tản Đà mà vô tình thấy các vị nêu ra các lời dịch khác ở đây. Vâng hơn nửa thế kỷ trước, đã có người cùng cảnh ngộ và cùng chân tài như nhau thì dịch và chuyển ý cũng tuyệt vời như nguyên tác, nếu được phép tỏ bày về nhà thơ Tản Đà như vậy.

1. Lầu Hoàng Hạc (nguyên tác Thôi Hiệu- dịch Tản Đà)

Hạc vàng ai cưỡi đi đâu ?
Mà đây Hoàng Hạc riêng lầu còn trơ !
Hạc vàng đi mất từ xưa,
Ngàn năm mây trắng bây giờ còn bay.
Hán Dương sông tạnh cây bày
Bãi xa Anh Vũ xanh đầy cỏ non,
Quê hương khuất bóng hoàng hôn,
Trên sông khói sóng cho buồn lòng ai.

2. Đêm nhớ quê (nguyên tác Lý Bạch-dịch Tản Đà)

2.1. Theo thể ngũ ngôn tứ tuyệt

Trước giường ánh nguyệt vương
Trên đất ngỡ đầy sương
Ngẩng mặt nhìn trăng sáng
Cúi đầu nhớ cố hương

2.2. Theo thể lục bát

Trước giường thấy ánh trăng soi,
Tưởng chừng trên đất sáng ngời ánh sương.
Ngẩng trông trăng tỏ như gương,
Cúi đầu chạnh nhớ cố hương xa vời.

Thưa qúy vị và các bạn đã bao nhiêu năm qua từ ngày David đọc lời dịch của cụ Tản Đà đang trên Văn Hoá Ngày Nay và hàng chữ theo thể... cũng là của cụ. Nhà văn Nhất Linh không phải là dịch giả mà là chủ nhiệm của tạp chí đã đăng bài thi hào Tản Đà dịch bài thơ Đêm Nhớ Quê của thi hào Lý Bạch (mà có người dịch từng chữ cho là; Ý nghĩ trong đêm vắng). David Trần nhớ rõ các bài dịch này, vì còn nhớ rõ hai câu thơ nhà văn Nhất Linh sáng tác và cũng đăng trong số xuân năm ấy. Câu thơ của Nhất Linh như sau;
Người đi, đi mãi chửa về,
Nhớ người giòng suối Đa Mê gợn buồn. (không nhớ rõ là suối Đa Mê, hay suối Đam Mê do Nhất Linh tự đặt, có hình chụp Nhất Linh nằm trên võng sau vuờn có con suối nhỏ chảy ngang nhà nghỉ tại Đà Lạt của ông)

Khổ tạp chí dài hơn trang sách học trò, chiều ngang hẹp hơn và hình vẽ minh họa rất mộc mạc, như cúc như trúc như mai thì phải.

Qúy vị có thể tra cứu ở đâu và scan lại cho David Trần được thấy lại những trang thơ dịch của thi hào Tản Đà trên tạp chí Phong Hóa Ngày Nay của ngày những ngày xuân thơ bé được không. Hình như giáo trình Cử nhân Văn chương tại Đại Học Văn Khoa và Sư Phạm SàiGòn cũng có đăng)
Chân thành cảm ơn và chúc qúy vị mùa xuân Canh Dần vui vẻ, khoẻ mạnh, hạnh phúc.
David Trần